Revitalización Rural: Planificación territorial e resiliencia aos incendios
Datas de celebración: 10-11 xuño 2026
Lugar de celebración: IBADER (Lugo)
Número de horas lectivas: 16
Límite de alumnado: 50
Prazo de matrícula 14/05/2026 – 29/05/2026

Obxectivos
O curso Revitalización Rural: Planificación territorial e resiliencia aos incendios ten como obxectivo principal achegar unha formación integral en ordenación e xestión do territorio como ferramentas clave para a revitalización do medio rural e a mellora da súa capacidade de resposta fronte aos incendios forestais e aos impactos do cambio climático. A través dun enfoque teórico-práctico, o curso busca proporcionar unha visión actualizada dos instrumentos normativos, técnicos e operativos dispoñibles para a planificación dos usos agroforestais e a recuperación da terra agraria.
De maneira específica, analizaranse os fenómenos do despoboamento, o abandono do territorio e a falta de xestión dos recursos, identificando as súas causas e consecuencias e poñendo en valor o papel activo da sociedade na súa mitigación. Así mesmo, fomentarase o debate arredor da relación entre estes procesos e o incremento do risco e impacto dos incendios forestais, incorporando a perspectiva de diferentes especialistas.
Outro dos obxectivos fundamentais é afondar no coñecemento dos instrumentos de ordenación territorial e na planificación integrada dos usos agrícolas, gandeiros e forestais, garantindo unha xestión eficiente e sustentable desde o punto de vista económico, ambiental e social. Tamén se pretende sensibilizar sobre a necesidade dunha gobernanza territorial coordinada, baseada na corresponsabilidade dos distintos axentes implicados.
Finalmente, o curso incidirá na innovación como motor de cambio, mostrando experiencias e ferramentas tecnolóxicas avanzadas aplicadas á xestión territorial, e promovendo a aprendizaxe práctica mediante obradoiros orientados á resolución de casos reais de planificación e recuperación do territorio rural.
Programa
O programa estrutúrase en dúas xornadas intensivas nas que se combinan sesións expositivas con obradoiros prácticos, favorecendo unha aprendizaxe aplicada e interdisciplinar. Durante o primeiro día, introducirase o marco conceptual da ordenación territorial a través da análise dos usos agroforestais e das ferramentas dispoñibles para a súa planificación, poñendo o foco en instrumentos como o Catálogo de solos agropecuarios e forestais. Tamén se abordará a planificación forestal desde a perspectiva da prevención de incendios, destacando a importancia da xestión sostible do monte.
A xornada complétase cun obradoiro práctico centrado na utilización de ferramentas tecnolóxicas innovadoras, como OpenRULES, que permiten analizar e planificar os usos do solo en contextos reais. Esta sesión permitirá aos participantes familiarizarse coa aplicación directa de modelos e metodoloxías de apoio á toma de decisións.
No segundo día, o programa amplía o foco cara á dimensión ambiental e social da planificación, introducindo conceptos como a infraestrutura verde como elemento clave para a organización do territorio. Analizarase tamén o papel dos profesionais da enxeñaría agraria na ordenación territorial, así como o rol da actividade agraria como motor de xestión e dinamización do medio rural, mediante exemplos de proxectos innovadores.
A formación complétase con varios obradoiros prácticos orientados á aplicación de ferramentas concretas, como AGRUPE para a reestruturación parcelaria mediante permutas, e GREENZONE para a planificación da infraestrutura verde. En conxunto, o programa ofrece unha visión equilibrada entre teoría, casos reais e práctica aplicada, orientada á adquisición de competencias útiles para a xestión territorial.
Programa detallado:
10 de xuño
9:00-11:00 h
A ordenación de usos agroforestais: o Catálogo de solos agropecuarios e forestais Inés Santé Riveira, profesora da Universidade de Santiago de Compostela (USC).
11:30-13:00 h
Planificación forestal e prevención de incendios.
Juan Picos, profesor da Universidade de Vigo.
15:00-19:00 h
Obradoiro práctico: Ordenación de usos do solo rural con OpenRULES.
Lucía Trancón, investigadora da USC.
11 de xuño
9:00-10:00 h
A infraestrutura verde como instrumento de planificación territorial ambiental. Rocío Losada, investigadora doutora da USC.
10:00-11:00 h
O papel dos enxeñeiros agrícolas na ordenación do territorio.
Marcos Vázquez, presidente do MUVICLA e ex-presidente do COITA.
11:30-13:00 h
A Actividade agraria como axente de xestión do territorio: proxectos FORVALUE e PAISACTIVO.
Nieves Pérez, investigadora da USC.
15:00-19:00 h
Obradoiro práctico: AGRUPE: agrupación de parcelas mediante permutas.
Miguel Cordero, investigador da USC. Marcos Boullón, profesor da USC.
Corpo docente
O curso conta cun equipo docente multidisciplinar de ampla experiencia académica, investigadora e profesional no ámbito da ordenación territorial, a xestión agroforestal e as tecnoloxías xeoespaciais. A dirección está a cargo de Inés Santé Riveira, profesora titular da Universidade de Santiago de Compostela, cunha traxectoria destacada na planificación territorial e na xestión pública, e de Marcos Boullón Magán, profesor e investigador especializado en tecnoloxías da información xeográfica e computación aplicada ao territorio.
O equipo complétase con profesionais de recoñecido prestixio que aportan unha visión complementaria dende distintos ámbitos. Entre eles destacan expertos en planificación forestal e prevención de incendios, como Juan Picos Martín; especialistas en infraestrutura verde e investigación territorial, como Rocío Losada Iglesias; e profesionais vinculados á innovación e ao desenvolvemento rural, como Francisco José Ónega López.
Tamén participan expertos en aplicacións tecnolóxicas e ferramentas de planificación, como Miguel Cordero Souto, responsable de iniciativas en sistemas de información xeográfica, e Lucía Trancón Loureiro, con experiencia en ordenación territorial e formación en SIX. O ámbito da actividade agraria e da súa relación coa xestión do territorio está representado por Nieves Pérez Rodríguez e Marcos Vázquez Marey, achegando unha visión práctica e aplicada.